Røður hjá løgmanni Bárði á Steig Nielsen

  • Røða løgmans á vinnudegnum 27. september 2019

    Lesið røðuna her

  • Røða løgmans á allahalgannadegi 1. november 2019

    Góðan dagin øll somul!

    Fyri nøkrum fáum døgum síðani varð eg spurdur, um eg ikki helt, at tíðin var farin frá Allahalgannadegi?

    Mítt svar var stutt og greitt.

    Nei.

    Tí tað sømir seg fyri eina siglandi tjóð at halda fast í henda dag.

    Tíðin er avgjørt ikki farin frá minningardegi teirra sjólátnu.

    Tí vil eg takka Vinnuháskúlanum fyri at veita okkum innivist og Sjómansmissiónini fyri at skipa so væl fyri á hvørjum ári .

    ***

    Eg havi altíð hildið, at hesin dagurin sigur nógv um okkara land. Um samanhaldið millum fólk okkara. At tá ið á stendur, og sorgin og deyðin vitja, tá hyggja vit ikki burtur. Vit standa saman við teimum, sum hava mist, og vísa teimum virðing og stuðul.

    Hetta eru heilt serligir eginleikar og vísir eina styrki í okkara fólki.

    ***

    Tað eru í ár 70 ár, síðani vit fyrstu ferð hildu minningarhald teirra sjólátnu á allahalgannadegi, tann 1. november.

    Minningardagurin kom í kjalarvørrinum av seinna heimsbardaga, sum bart út er ein skakandi táttur í okkara siglingarsøgu. Ein sorgarsøga av teimum stóru.

    Hóast vit ikki beinleiðis vóru við í krígnum, so var okkara land týðiliga merkt av hesum ræðuleikum. Sjómenn okkara sigldu vandasjógv til frama fyri land og fólk. Í landsins tænastu. Tí tað var neyðugt at sigla fyri at breyðføða fólkið og skapa liviligari kor í landinum.

    Í tølum kunnu vit síggja teir sorgarleikir, sum fóru fram her hjá okkum og kring heimin, tá ið allur heimurin var í bardaga. Hetta eru ræðandi tilburðir og tøl. Í alt 213 føroyingar doyðu í vandasigling, og eftir sótu nógvar ungar einkjur og faðirleys børn.

    Sorgina í mongum heimum í Føroyum kunnu vit kortini ikki gera upp í tølum. Sorgin er eisini trupul at seta orð á. Svári missurin, sum nógvir av landsmonnum okkara og teirra avvarðandi hava kent av øllum tí, sum fór fram undir krígnum, hevur verið stórur. Sárini á sálina kunnu vit heldur ikki gera upp í tølum.

    ***

    Nú byrjaði eg mína røðu við at svara spurninginum, um tíðin ikki var farin frá Allahalgannadegi.

    Kanska fekk eg hendan spurningin, nú vit kunnu takka fyri, at eingin føroyingur er farin í sínum yrki á sjónum seinasta árið? Kanska var tað tí, at skipini eru blivin nógv tryggari og góðu samskiftismøguleikarnir taka broddin av okkara størsta ótta og stúran. Ella kom spurningurin, tí gerandisdagurin er so nógv broyttur og túrarnir til sjós munandi styttir?

    Í roynd og veru er tað líka mikið.  

    Tíðin er avgjørt ikki farin frá minningardegi teirra sjólátnu.

    Við røskum, væl útbúnum sjófólki og góðum, tryggum skipum fegnast vit, tá farið loysir frá landi og setur kós út í havsbrúnna. Slíkt leggur støði undir ein fjølbroyttan føroyskan búskap. Men ongantíð er hetta vandaleyst, og ongantíð uttan ótta. Havið er og verður ein góður tænari, men havið kann eisini vera ein kargur og óunniligur harri.

    At liva av havinum og við havinum er dýrabart, men vandafult.

    Samstundis sum sjógvurin føðir føroyingar nær og fjarð, krevur sjógvurin eisini sítt. Onkuntíð heilar manningar, sum ganga burtur. Onkuntíð einstaklingar. Onkuntíð í illveðri á opnum havi, men viðhvørt í silvitni og logn í tryggari havn.

    Tað er mín vón, at vit vísa hesum minningardegi størstu virðing og sóma, sum tað sømir seg eini siglandi tjóð – tað veri seg í fiskivinnu, oljuvinnu ella aðrari vinnu. Føroyar fara altíð at hava havið sum sín nærmasta granna.

    Árið í ár er eitt hendingaár, og vit kunnu takka Harranum fyri, at eingin er sjólætin síðani vit seinast vóru savnaði her. Tí fara vit ikki í dag at nevna nøvn, men vit reisa okkum og minnast í tøgn tey, ið á ymsan hátt ikki bóru boð aftur í bý.

    Takk.

    Bárður á Steig Nielsen

    løgmaður

  • Røða løgmans á tiltaki hjá ÍSF 29.desember 2019

    Gott kvøld øll somul.

    Nú eru jólini farin afturum, men eg vil fegin nýta høvið at ynskja tykkum eini gleðilig jól og at takka ÍSF fyri, at tit hava boðið mær og konu míni Rakul til hetta hátíðarhaldið.

    Ítrótturin hevur sera stóran týdning fyri felagsskapin og samanhaldið. Og ikki minni týdning, hevur felagsskapurin fyri ítróttin.

    Serliga í hesum tíðum har vit uppliva tað heldur paradoksala í einum tøttum, tøkniligum sambandi, sum vit hava við hvønn annan umvegis sosialar miðlar. Tað er ikki neyðugt í dag at fara út ímillum fólk at vera sosialur, tí tú hevur allan heimin framman fyri tær á telduni ella fartelefonini.

    Og her er tað, at ítrótturin hevur nakað heilt serstakt at bjóða okkum í samveruni við hvønn annan. Tað síggja vit gjøgnum okkara ungu í dag. Nakað, sum vit onnur eisini hava upplivað og framvegis gera.

    Tá tað ræður um ítrótt, ber ikki til at sita inni, men tá eru vit noydd at vera til staðar fysiskt, og tað er bara gott.

    Fyri mítt viðkomandi hevur ítróttur verið fundamentið í mínum uppvøkstri í Vestmanna. Serliga er tað kappróður og hondbóltur, sum hava fylt – men eg havi eisini nortið fótbóltin, tá Vestmenningur royndi seg í nøkur ár. Eisini havi eg luttikið aktivt í felagsarbeiðinum og geri tað framvegis, tí ítrótturin hevur givið mær so nógv gott í beinið.

    Í ítróttinum lærdi eg, at fyri at vinna er neyðugt at standa saman og at venja hart og miðvíst. Samanhald, nærlagni og disiplin eru dygdir, sum ítrótturin lærir okkum. Og hetta eru dygdir, sum eisini eru týdningarmiklar í eitt nú skúlanum, vinnulívinum og mentanarlívinum.

    Í mínari verð fáa flest øll í samfelagnum ágóðan av, at vit læra, at tað er neyðugt við hørðum arbeiði og nærlagni, um vit vilja røkka góðum úrslitum.

    Tað er ein sannroynd, at ítrótturin styrkir okkara samanhald og mentan bæði á bygd og í bý. Og ikki minst styrkir ítrótturin okkara samanhald sum land. Tí hevur tað stóran týdning, at vit virðismeta og takka fyri tey megnar avrik, sum lokalu eldsálirnar, ítróttarfeløgini, sersambondini og ÍSF gera.

    Stóra tøkk til tykkum øll fyri tykkara ótroyttiliga arbeiði. Tit geva børnum, ungum og gomlum ein felagsskap og læra tey dygdir, sum hava stóran týdning fyri tann einstaka og samfelagið. Tit halda saman upp á bygdirnar, býirnar og allar Føroyar. Takk fyri tað.

    Venda vit eyguni úteftir, síggja vit, hvussu stóran týdning tað hevur fyri Føroyar at kappast altjóða. Eitt nú hevur áhugin fyri og týdningurin av Oyggjaleikum verið ómetaliga stórur. Vit hava staðið okkum væl á leikunum higartil. Hetta er ikki nøkur sjálvfylgja, men er eitt úrslit av samanhaldi og miðvísum arbeiði hjá okkara ítróttarfólki, ítróttarfeløgum, sersambondum og ÍSF.

    Vit hava eisini sæð tað við fótbóltinum og hondbóltinum, at vit javnan megna at spæla upp ímóti teimum heilt stóru og góðu tjóðunum. Og sum vit vita, ger altjóða luttøka Føroyar kendar.

    Fyri framman hava vit enn størri dreymar. Nevniliga, at Føroyar fáa sjálvstøðuga umboðan við Olympisku leikirnar. ÍSF arbeiðir miðvíst fyri, at hesin dreymur gerst veruleiki, og hesum stuðla vit av fullum huga í landsstýrinum.

    Nú eru vit øll spent upp á tilnevningarnar. Tað er gott, at skipað verður fyri tilnevningum sum hesum, tí tað eggjar øllum at gera sítt ítarsta í øllum ítróttargreinum. Vit kunnu ikki øll vinna hvørjaferð, men høvuðsmálið er at gera sítt besta, og so ger tað minni, um ein ikki altíð vinnur.

    Tá tað er sagt, fari eg at ynskja tykkum, sum eru tilnevnd og tykkum sum fáa heiðurin, hjartaliga tillukku. Somuleiðis ein tøkk til øll fyri skjótt farna árið.

    Eg fari at enda við at ynskja øllum eitt spennandi og væleydnað ítróttarár 2020, eins og eitt gott og vælsignað ár í allar aðrar mátar.

    Takk fyri.

  • Nýggjársrøða løgmans gamlaárskvøld 2019

    Gott kvøld, góðu føroyingar.

    Hvat er ein gerandishetja í Føroyum?

    Hendan spurningin fingu fimmhundrað føroyingar frá Fólkaheilsuráðnum herfyri.

    Eg var bæði ovfarin og glaður um svarið.

    Gerandishetjur eru vanlig fólk, sum gera mun í okkara gerandisdegi.

    Tað eru mamma og pápi okkara. Omma og abbi.

    Tað er lærarin, sum varnast og hjálpir barninum sum stríðist. Fótbóltsvenjarin, sum er meira enn bara ein venjari. Eldsálin, sum sjálvboðin rættir hondina út og er har fyri onnur.

    Tað er vinurin, sum uggar og eggjar. Starvsfelagin, sum altíð gevur sær stundir at venda einum hugskoti. Tað eru fólkini, sum skipa fyri og birta lív í felagsskapin.

    Gerandishetjur í Føroyum eru vanlig og ósjálvsøkin fólk, sum vísa álit og treytaleyst fegnast um viðgongdina hjá øðrum.

    ***

    Tað er jú soleiðis, at Føroyar eru bygdar. Við einari sterkari felagskenslu.

    Hetta er sjálv rótin í okkara samfelag.

    Vit fortelja sum oftast bara søguna um sterka einstaklingin. Og teimum hava vit sanniliga brúk fyri.

    Men allir okkara úrmælingar spretta úr einum heimligum jørðildi, har vanlig fólk hava tikið lógvatak saman við teimum.

    Hesi fólkini fáa sjáldan nakra virðisløn – men vit kunnu ikki vera tey fyri uttan.

    Tað eru hesi fólkini, sum eg og nógv við mær hava so stóra virðing fyri.

    ***

    Í kvøld situr Filip Jojic í Vestmanna og gleðir seg.

    Skjótt kann hann umboða Føroyar á føroyska hondbóltslandsliðnum.

    Ein kaldan heystardag í 2011 flutti hann til Føroya úr Bosnia-Hersegovina at spæla hondbólt.

    Filip dugdi av góðum grundum ikki føroyskt, og hann visti lítið og einki um siðir og skikkir í okkara samfelag.

    Men saman við øðrum tók hann ábyrgd.

    Hann var opin og forvitin og fekk skjótt ein skara av fólki rundan um seg, sum gav honum góðar karmar at virka í.

    Nú átta ár seinni hevur hann fingið konu og børn og hevur góðan gerandisdag í Vestmanna.

    Trygdarskeið er fingið til høldar.

    Í summar hevði hann bestu próvtølini, tá ið hann fekk prógv sum skipsatstøðingur á Vinnuháskúlanum.

    Og endaligu próvtøkurnar avgreiddi hann sannførandi á flótandi føroyskum.

    Einki av hesum hevði borið til, um fólk bara yptu øksl. Um fólk bara vóru líkasæl.

    Hetta bar til, tí hann fekk stuðul og íblástur frá fólki í gerandisdegnum - samstundis sum hann sjálvur kýtti seg fyri at finna seg til rættis.

    ***

    Góðu tit øll.

    Á midnátt siga vit einum serstøkum tíggjuáraskeiði farvæl.

    Vit flyta okkum úr 10unum og inn í 20ini.

    Eg verði bæði errin og vónríkur, tá ið eg hugsi um tað, sum fólkið í Føroyum hevur avrikað hesi árini.

    Her vóru døpur útlit fyri 10 árum síðan.

    Fyritøkur fóru á húsagang, arbeiðsloysið vaks, og fólkatalið minkaði.

    Hetta var søgan um okkara land í bæði føroyskum og útlendskum miðlum.

    Men mótgongd fær okkum ikki at falla í fátt.

    Nú – gamlaárskvøld og á gáttini til eitt nýtt áratíggju – kunnu vit staðfesta, at vit hava ment eitt livandi samfelag við ríkum møguleikum.

    Góðu gongdini eiga vit øll lut í.

    ***

    Okkara útlendsku gestir spyrja undrandi, hvussu tað ber til, at okkara fyritøkur og einstaklingar flyta seg so langt út í heim.

    Svarið er ikki einfalt. Eg veit væl, at tað eru óteljandi viðurskifti, sum forma okkum sum menniskju.

    Men alt hevur eina byrjan, har grundstøðið verður lagt.

    Tað er ein føroyskur kjarni, sum verður lagdur í okkara sterku felagsskapum.

    Heini Zachariassen hevur sum íverkseti verið við til at broyta vínídnaðin. Hann vaks upp í Hoyvík, og reikar nú millum fremstu vinnulívsfólk í USA.

    Gurið Højgaard hevur fingið stóra altjóða viðurkenning, tí hon sum stjóri flytur Føroyar fram. Hon sleit sínar barnaskógvar í Rituvík og er nú ein fyrimynd fyri evropeisk vinnulívsfólk.

    Sverri Sandberg Nielsen hevur róð seg til OL í Tokyo næsta ár. Hann legði lunnarnar í róðrarneystinum í Miðvági og er nú millum heimsins bestu.

    Hetta er bara ein áminning um, at tað gevur gott í beinið at vaksa upp í Føroyum.

    At fólkini í okkara egna persónliga nærumhvørvi og okkara lokalu felagsskapir eiga ein virðismiklan part av tí, sum vit útinna.

    Øll tey góðu avrikini byrja við, at ósjálvsøkin fólk rætta hondina út og geva eitt íkast.

    Ikki fyri egnan vinning – men fyri okkum øll.

    ***

    Góðu føroyingar.

    Í summar vóru vit bæði á fólkatingsvali og løgtingsvali.

    Tá kom aftur greitt til sjóndar, at vit vilja øll okkara samfelag tað besta – men eisini, at vit ikki altíð eru samd um, hvussu Føroyar verða eitt betri samfelag.

    Tíbetur, freistist eg at siga.

    Vit eru fólk við ymiskum royndum og virðum. Tað birtir sjálvsagt undir áhaldandi orðaskifti um hugsjónir í einum landi.

    Men ósemjur skulu brúkast sum amboð til at fáa eitt enn betri og meira livandi samfelag.

    Fólkaræði merkir, at vit lurta. Og at vit sjálv fáa loyvi at tosa og greiða frá okkara egnu støðu.

    Tað er soleiðis, at megin í ósemjuni minkar. Tað er soleiðis, at vit skapa eina felagskenslu.

    Í øllum avgerðum eiga fleiri atlit at verða tikin.

    Alivinnan er avgerandi fyri okkara búskap – men hon dálkar eisini.

    Shippingvinnan skapar eina rúgvu av arbeiðsplássum – men hon larmar eisini.

    Ferðavinnan styrkir okkara sjálvsfatan – men hon slítur eisini.

    Tað er okkara uppgáva at finna eina hóskandi loysn fyri øll.

    Eg fegnist um, at so nógv geva sítt íkast og brúka okkara fólkaræðisligu pallar at gera vart við seg.

    Einki fólkaræði tolir líkasælu.

    ***

    Góðu føroyingar.

    Heimssøgan er á tremur við dømum um, at ótamdar ósemjur kunnu í ringasta føri enda við, at vit seta múrar upp millum okkum – millum teg og meg.

    Bæði veruligar og ósjónligar múrar.

    9. november í ár vóru 30 ár liðin, síðan søguligu gleðirópini í kvøldarmyrkinum í Berlin.

    Hvínini frá vinkulslíparunum og dundrið frá sleggjunum, sum brutu burtur av gráa betongvegginum, bóru boð um ein stóran fólksligan sigur.

    Hendan løtan, tá ið Berlinmúrurin fall, situr rimmarføst í minninum.

    Tí hvat merkir tað í veruleikanum at bróta ein múr, sum hevur skilt fólk sundur?

    Tað er at lata upp og møta tí, sum er hinumegin.

    Tað er at hava dirvi at vita, hvat kann spyrjast burturúr.

    At byggja ein múr er tað øvugta.

    Tað er at byrgja seg frá øðrum.

    Tað er at forða útsýninum og í staðin dyrka sítt egna.

    Ampi og ótti – ella bara líkasæla - kunnu gera, at ósjónligir múrar verða settir upp fyri tí ókenda.

    Men eingin hóttan ella vandi hvørvur við at reisa múrar. Hinvegin verður birt undir ósemjur, fordómar og illgitingar.

    Misskiljið meg ikki.

    Tað er avbjóðandi at bróta múrar niður, tí alt kann ikki flyta seg frítt og ótarnað tvørtur um mørk.

    Men opnu mørkini eru eitt nógv betri byrjanarstøði fyri sameining millum fólk og lond.

    Eg eri sannførdur um, at øktur heimshandil og samstarv millum allar heimsins tjóðir er neyðugt fyri menning og friði millum lond.

    Føroyar skulu sum inngrógvin partur av demokratiska vesturheiminum virka fyri felagsskapi og bróta niður múrar millum lond og fólk.

    Eisini nú broytingartíðir eru úti í heimi.

    Hesar dagarnar undan ársskiftinum hava vit sæð fleiri útlendskt sjónvarpsbrot úr árinum sum fer.

    Myndir av lívligu orðaskiftunum í bretska undirhúsinum um Brexit.

    Myndir av ungum aktivistum, sum stríðast fyri umhvørvinum og ikki kenna seg hoyrd.

    Myndir av ríkisleiðarum, sum háða og speireka.

    Vit mugu minnast, at tann harði samanbresturin kemur, tá ið múrar verða settir upp.

    Eg vóni, at heimsins leiðarar fara at byggja fleiri brýr enn múrar komandi áratíggju.

    ***

    Góðu tit.

    Føroyar eru eitt av heimsins bestu samfeløgum, og fortreytirnar at fara inn í eitt nýtt áratíggju eru søguliga góðar.

    Vit hava ongantíð verið so nógv fólk sum nú, og vit hava ongantíð verið so rík sum nú.

    Men tað merkir ikki, at alt er gott.

    Tað er svárt at skula viðurkenna, at millum okkum eru fólk, sum hava tað trupult.

    Eg havi ilt av teimum mongu ungu, sum hava ilt í sálini.

    Tíðarinnar krøv um avrik, samleika og útsjónd kunnu vera so tung at bera, at nøkur orka ikki dagin.

    Trongdin at skilja seg burtur úr fjøldini vindur upp á seg, tí á fartelefonini, teldlinum og aðrastaðni kenna okkara ungu seg einans máld og viðurkend fyri tað serstaka avrikið.

    Tað ger, at fleiri skapa sær grunnskygdar sniðgøtur til persónligar løtuvinningar, rós og viðurkenning.

    Men tað er ein stokkutur vinningur. Tað er ikki leiðin at ganga.

    Tað eru altíð seigu tøkini í felagsskapi við onnur, sum loysa seg í longdini.

    Vit mugu ansa eftir, at tráanin eftir eydnuni ikki gerst okkara óeydna.

    At tráanin eftir 12-talinum ikki syndrar umsorganina fyri felagsskapinum.

    ***

    Tólv mánaðir kunnu ganga skjótt hjá teimum, sum hava tað gott.

    Men hjá summum hevur hetta verið eitt tungt ár.

    Mínir tankar eru hjá tykkum, sum hava mist ein kæran.

    Hjá tykkum, har ring sjúka vitjar.

    Tykkum, sum kenna tykkum einsamøll og svikin.

    Sum hava mist vónina og hava trupult at finna fótafestið.

    Mugu tit finna styrk og stuðul í tyngstu løtunum.

    Eg vóni, at nýggja árið og nýggja tíggjuáraskeiðið verður ein nýggj byrjan, har vónin birtist aftur.

    ***

    Góðu tit.

    Gerandishetjur eru vanligir føroyingar, sum rætta hondina út.

    Latið hetta vera okkara íblástur.

    Tað er ofta lætt at vera um sínar vinir, sína familju og tey, sum annars líkjast okkum.

    Men í okkara nærumhvørvi eru eisini fólk, sum vit kanska ikki varnast.

    Tað kann vera grannin, sum vit ikki hava tosað við fyrr.

    Drongurin og gentan, sum verða happað í skúlanum.

    Starvsfelagin, sum er eitt sindur øðrvisi enn hini.

    Ella tilflytarin, ið hevur trupult við at koma til sættis við nýggju umstøðurnar.

    Latið okkum eisini síggja tey, sum eingin sær og fáa tey inn í okkara felagsskapir.

    Tað er sunt at geva eitt sindur av sær sjálvum. Tað er sunt at hava vinir og kenningar, sum víkja frá stóru fjøldini.

    Tað er hetta dirvið, sum ger okkum til gerandishetjur.

    Tað er soleiðis, at felagsskapurin verður fjølbroyttur og styrktur. Felagsskapurin, sum er grundarlagið undir okkara samfelag.

    Eg eri sannførdur um, at vit við hesum virðum fara at gera søguna um komandi tíggjuáraskeið enn betri enn tað undanfarna.

    Tað er drívmegin hjá mær í hesum embætinum.

    Eg fari at gera mítt allarbesta fyri at liva upp til álitið.

    Gott nýggjár. Gud signi Føroyar.